GOLDFISH LOBOTOMY

Varolmanın Hızı: Genç Okura Mektuplar (A Velocity of Being: Letters to A Reader), Brainpickings’in yaratıcısı Maria Popova’nın 8 yıllık birikimini hayata geçirdiği muhteşem bir eser. Jane Goodall, Ursula K. Le Guin, Neil Gaiman, Yo-Yo Ma, Naomi Wolf, Marina Abromovic, Alain de Botton, Muhammed Feyruz, Amanda Palmer hatta 2. Dünya Savaşı soykırımından kurtulmuş 98 yaşındaki bir ayaklı kütüphane gibi edebiyattan bilime, sanattan felsefeye birbirinden farklı alanlarda çevrelerine ilham veren ve ilham alarak yaşayan 121 değerli insanın ‘okumanın anlamı’ üzerine bugünün ve geleceğin genç okurlarına yönelik hazırladıkları birer sayfalık mektup ve her mektuba eşlik eden, farklı sanatçılara ait temsili illüstrasyonlardan oluşuyor. Kimisi ilk tanıştığı kitaptan bahsederken kimisi okumanın hayatını nasıl kurtardığını anlatıyor.

Sevgili çocuklar,

Sizin yaşınızdayken okumak benim için çok önemliydi. Öğretmenlerimin ve ailemin okumamı istedikleri kitaplarla ilgilenmezdim. Kendim keşfetmek isterdim.

En sevdiğim kitapları hep en ummadığım yerlerde buldum. Önceki sahibi tarafından terk edilmiş, kumsal veya tren istasyonunda yahut eski bir sahafta, kılıfı ile dikkatimi çeken bir kitap gördüğümde benim olsun isterdim. Bu tür kitapları okumak benim için hep gerçek bir serüvendi, sanki bilinmeyen bir yere yapılan gizli bir seyahat gibi.

Size tavsiyem: kendinize özel olan o kitabı bulun, gizli kitabınızı. Okuyun ve gözlerinizi kapatarak zihninizin içinde hikayeyi canlandırın. Doğru kitapla, yani sizin için doğru olan kitapla, çok uzaklara yolculuk edebilirsiniz. Böyle bir kitap, size evrenin sırlarını gösterebilecek güce sahiptir.

– Marin Abramovic, Varolmanın Hızı: Genç Okura Mektuplar

Bunu okuyan kişi,

Yazar, bütün dünyayı tek bir kitabın içine sığdırabilir. Gerçekten. Oraya gidebilirsin. Gittiğin yerlerde yeni şeyler öğrenebilirsin. Hatta istersen onları alıp kendi dünyana getirebilirsin.

Bir başkasının gözünden bakabilirsin mesela, onun gibi düşünüp, onun önem verdiği şeyleri gözetebilirsin.

Uçabilirsin. Yıldızlara yelken açabilirsin. Canavar olabilirsin ya da bir büyücü belki de bir tanrı. Kız ya da erkek olabilirsin. Kitaplar sana sonsuz olasılıkla dolu dünyalar verir. Tek ihtiyacın o ilk sayfayı okumaya yetecek cesaret.

Bir yerlerde, sadece senin için yazılmış bir kitap var. Eldiveninin eline uyduğu gibi sana tam uyacak bir kitap. Seni bekliyor.

Git ve bul onu.

– Neil Gaiman, Varolmanın Hızı: Genç Okura Mektuplar

Sevgili okur,

Neden okuruz?

Çünkü sadece tek bir yaşamın var ama okumak sana birden çok hayat verebilir. Çünkü sadece tek bir benliğin var ve okuyarak bir başkasının akıl ve kalp penceresinden bakabilirsin. Çünkü bir lisanın zarafetini deneyimlemek aklın tadabileceği en büyük zevklerden biri. Okumak seni kaosun içinde durgunlaştırır, şu an tahminen hayatta olmayan birçok ilginç insanla tanışmanı sağlar, zira başka türlü bir iletişim yolu pek de kolay olmaz.

Okumak seni korkutabilir. Moralini bozabilir. Bütün dünyanı ve beklentilerini yerle bir edip yeniden yaratabilir. Arkanda bıraktığın birkaç yılı kitapsız bir düşün; daha yalın ve mutsuz bir deneyim olmaz mıydı? Bu yüzden okumak bizim için bir inanç şeklidir.

–Naomi Wolf, Varolmanın Hızı: Genç Okura Mektuplar

Sevgili arkadaşım,

Seninle çocukluğuma dair ufak bir anımı paylaşabilir miyim?

Bir öğlen annemin kucağında oturmuş sesli bir şekilde Küçük Prens’i okuyordum. Hikayenin bir noktasında prens şarkı söylemeye başladı, doğal olarak ben de kitaptaki cümleleri okuyarak şarkı söylemeye başladım. Annem o anda uydurduğum melodiden etkilenmiş olacak ki “Nereden buldun bu melodiyi?” diye sordu. Bende kitaptaki o bölümü gösterdim. O cümleleri okuyan herkesin benimle aynı şarkıyı tahayyül edeceğini sanıyordum. Oysa ki yaptığım şey şarkı bestelemekti! Nereden bilebilirdim ki büyüdüğümde bir bestekar olacağımı ve müziğin hayatımdaki neşe ve geçim kaynağı olacağını.

Şimdi seninle, tüm hayatım boyunca ilham aldığım, farklı ama eski bir hikayeyi paylaşmak istiyorum. 1400 yıl önce Arabistan çöllerinde, Muhammed adında bir peygamber, Cebrail adlı meleğin yanına geldiğini görür. Melek ona قرأ (oku) der. Ve قرأ, Kuran’ın ilk kelimesi olur.

Peygamberin ölümünü takiben geçen yıllarda, onun müritleri bir imparatorluk kurarlar ve cebirden ışık bilimine, tıptan müziğe bilginin her dalına sayısız katkıda bulunulur. Bugün sahip olduğumuz çoğu şey onların katkıları olmasaydı var olamazdı. Bunlardan bazıları uzay mekikleri, gözlük, aspirin, elindeki iPad.

Bunları yapabilmelerinin sebebi okumanın gücüne inanmaları ve ondan ilham almaları. Sen de yaratıcılığını ateşleyip galaksinin derinliklerinde bir uzay dolusu cümle içinde yolculuk edecek gücü hak ediyorsun.

Oku! yolun bir imparatorluk kurmak ya da hayat yoldaşın olarak müziği bulmak olsun, o güç sayesinde her yol mümkün.

Her şey tek bir kelime ile başlar: kadim bir peygambere, bir meleğin kanatlarının arasında gelen bir kelime: قرأ.

– Muhammed Feyruz, Varolmanın Hızı: Genç Okura Mektuplar