Bu yıl birbirinden nitelikli ve özgün resimli kitap, 2020 Bologna Ragazzi Ödülü’nün sahibi oldu.
Bologna Ragazzi Ödülü (BRAW), çocuk edebiyatı sektöründe dünyanın en saygın uluslararası ödüllerinden biri. Ödüle, 1966’dan beri her yıl İtalya’da düzenlenmekte olan ve sektöre ait en önemli (bence mihenk taşı) etkinliklerden biri olan Bologna Çocuk Kitapları Fuarı’na (BCBF) ev sahipliği yapıyor. Fuar, resimli kitap ve illüstrasyon sever biri olarak tam anlamıyla kendini kaybedebileceğin bir yer. Seminerlerden, sergilere, söyleşilerden, çalıştaylara…üç dört günlük bir macera. Her yıl binlerce özgün çocuk edebiyatı içeriği BCBF jürisinden geçiyor. Hatırı sayılır sayıda nitelikli ve özgün eser, çocuk edebiyatının sınırlarını her seferinde tekrardan değiştiriyor. Bizede bunun keyfini sürmek kalıyor haliyle. Yeri gelmişken, Association of Illustrators (AOI), dPICTUS, ve The Canadian Children’s Book Centre çocuk edebiyatı kategorisinde özgünlük açısından karşılaştırılabilir seviyede etkinliklere ev sahipliği yapan organizasyonlar.
Ödül, 5 ana kategoride veriliyor: Kurgu, kurgu dışı, opera prima (yayınlanmamış yazar ve illüstratörler için) ve son olarak bu yıl ekledikleri yeni kategori: çizgi roman. İçerik ve bakış açısıyla yenilikçi seçilen bir esere Yeni Ufuklar Ödülü veriliyor. Ayrıca temaya göre özel kategori altında düzenlenen ayrı bir proje daha var. Bu yıl ki tema sinema üstüneydi. Sosyal mesafe uygulaması olarak bu yıl 4-7 Mayıs 2020 tarihlerindeki fuar tamamıyla sanal olarak gerçekleştirildi. Birçok içeriğe bedava olarak BCBF’nin resmi websitesiden erişilebiliyor. Mesela, Hassan Mousavi’nin sergisi kaçırılır mı, kaçırılmaz.
Bu yıl ödül alan kitaplar şöyle.
En İyi Kurgu: En Sevdiğim Anılar (My Favorite Dreams)
Bir gün annesi küçük kıza başka bir ülkeye taşınacaklarını söyleyerek ona bir bavul verir ve o bavula yalnızca en sevdiği şeyleri koyabileceğini söyler. Küçük kız sevdiği onca şeyi bir bavula nasıl sığdırabileceğini düşünmeye başlar. Akvaryumunu nasıl sığdıracak? Bahçedeki armut ağacı? Ya servis şoförü? Peki, en yakın arkadaşı? Her şeyi geçtim ya okyanus? En Sevdiğim Anılar (orijinal: Meine liebsten Dinge müssen mit), bir göç hikayesi. Bir çocuğun perspektifiyle göç, bilinmeyene yolculuk ve korkutucu bir değişim ama bir yandan da nereye gidersek gidelim tutunduğumuz anıların benzerlerini deneyimleyebileceğimiz ve bu sayede çevremizdeki dünya ile bağ kurabileceğimiz bir fırsat. İranlı yazar Sepideh Sarihi ve Alman illüstratör Julie Völk ikilisinden anlamlı bir eser. Türkçe çevirisini sabırsızlıkla bekliyorum.
En İyi Kurgu Dışı: Marie Curie: Bilim Ülkesi (Marie Curie: Nel paese della scienza)
Yazar Irène Cohen-Janca ve illüstratör Claudia Palmarucci ikilisinden çıkma Marie Curie: Bilim Ülkesi, (orijinal: Marie Curie: Nel paese della scienza), Nobel Ödülünü alan ilk kadın (1903 Fizik Nobel Ödülü, 1911 Kimya Nobel Ödülü), Polonyalı bilim kadını Marie Curie’nin hayat hikayesini anlatıyor. Çocukluğu, gençliği, eğitim hayatı, evliliği, başından geçen trajik olaylar, polonyum ve radyum keşfi ve tabi ölümü. Jürinin ifadesiyle sadece tarihsel olgulara bağlı kalmadan yazılmış samimi bir biyografi. Radyasyon ışımasını hatırlatan sarı tonların hakim olduğu illüstrasyonlar, farklı dönemlerin kendine has sanat anlayışına yer yer referans vererek bilim ve sanat tarihini bir araya getiriyor.
Opera Prime: Kardeşin Nerede? (Where Is Your Sister?)
Puck Koper’ın yazıp resimlediği Kardeşin Nerede? (Where Is Your Sister?), çizgi roman tadındaki illüstrasyonlarla keyifli, komik bir hikaye. Hikaye bana çok tanıdık geldi, kaybolmayı seven bir çocuk, zıvanadan çıkmış bir anne ve istese de istemese de olaya dahil olan bir takım insanlar. İkiz kardeşlerden biri alışveriş mağazasında birden kayboluyor, akabinde gelişen olaylar ise diğer kardeşin gözünden anlatılıyor. Çocuğun bakış açısından bakıldığında olay absürt bir komediye dönüşüyor.
Burada sesli güldüm.
Harriet’i bulmak için bütün katları dolanıyoruz. Herkes bize katıldı. Bence inanılmaz heyecanlı! Yalnız annem pek de eğleniyormuş gibi durmuyor.
Önce biraz kızdı…sonra çok geçmeden her şey tatlıya bağlandı.
Hadi yine iyisin, ben çocukken bu kadar kolay yırtamazdım.
Yeni Ufuklar: Büyükannem için Ninni (Lullaby for Grandmother)
Bazı eserler insanın boğazına düğüm gibi takılır, heyecanla “işte bu!” dersin ama bir şeyler keyfini kaçırır. Keyifli bir melankoliye sürükler seni. Listedeki favorim Iwona Chmielewska’nın yazıp çizdiği Büyükannem İçin Ninni (Lullaby for Grandmother) oldu. Sanatçı, dantel işlemeli mendillerden kıyafetlere, kanaviçe nevresimden yerli kumaş koleksiyonuna, büyükannesinden kalan çeyizi kolaj tekniği ile birleştirip onun hayatını ve onu hatırlatan anıları sürreal bir biçimde işliyor. Bana bir bakıma Kumaşların Ninnisi’ni (Cloth Lullaby) hatırlattı. Kitabın orijinali Korece, yakında farklı dillere de çevrileceğini düşünüyorum.
Çizgi Roman (Okul Öncesi): Bu Kitabı Henrietta Yazdı ve Çizdi (Written and Drawn by Henrietta)
Bu Kitabı Henrietta Yazdı ve Çizdi (Written and Drawn by Henrietta), hikaye içinde hikaye, Henrietta’nın yeni bir boya takımı almasıyla başlıyor. Henrietta, yeni boyalarını bir hikaye yazarak kutluyor. Küçük kız, elbise dolabında yaşayan Üç Kafalı ve İki Şapkalı Canavar‘ın hikayesini anlatıyor. Dolabın dağınıklığından bahsederken “Üç aydır canavara üçüncü bir şapka arıyorum” diye belirtiyor yanındaki kedisine, sonra “ne de olsa dolabım Narnia’dan geldi” diye ekliyor. Görsel olarak alışılmadık bir teknik kullanılmış, kızın çizimleri ile Liniers’in panelleri iç içe, bu sayede her iki hikayenin de içinde hissediyorsun.
Karikatür (6-12 Yaş): Yenilmez (Imbattable)
Pascal Jousselin’in yazıp çizdiği Yenilmez, sakar bir süper kahramanın başından geçenleri anlatıyor. Klasik çizgi romanların aksine kahramanımız güçleri sadece zaman ve mekanı aşmıyor ayrıca bir panelden diğerine geçebiliyor.
Karikatür (12+ Yaş): Kısa Bir Eleji (The Short Elegy)
Eleji, Batı edebiyatında ağıt anlamına geliyor, genellikle sevilen bir kişinin ölümünden dolayı duyulan üzüntü üzerine yazılan lirik şiir demek. Sessiz çizgi roman türünde olan Kısa Bir Eleji (The Short Elegy), sevdiği birini kaybetmiş farklı farklı insanların içinde bulundukları bunalım ve acıyı sözcükler kullanmadan anlatıyor. Samimi ve melankolik bir içerik sunan, keyifli detaylara yer veren çizimler Tayvanlı sanatçı Animo Chen’e ait.
Özel Kategori (Sinema): Müze (Mvsevm)
Bu aralar sessiz kitaplar bir hayli popüler. Diğer bir favorim Müze (Mvsevm). dPICTUS 2020 Bahar kataloğunda da karşıma çıkan eser, Manuel Marsol ve Javier Sáez Castán ikilisine ait. Sessiz kitap türünde olan hikayede, bir adam ezkaza girdiği esrarengiz bir müzeden bir türlü dışarıya çıkamaz. Duvardaki tablolar bir bir gerçekleşir. Gerilim sinemasına göz kırpan eser, son derece cezbedici görünüyor.
GOLDFISH LOBOTOMY 